Embedded Files
Darmowa tapeta na telefon na lato czeka.
Uczymy się zoologii
Tkanka łączna i krew
Tkanka łączna i krew
Poznaliście już tkankę kostną i tkankę chrzęstną. Dzisiaj czas na kolejny krok
w naszej podróży. Zajmiemy się resztą rodziny tkanek łącznych i krwią.
Co to jest tkanka łączna? Wyobraź sobie... galaretkę!
Co to jest tkanka łączna? Wyobraź sobie... galaretkę!
Żeby zrozumieć, jak zbudowana jest tkanka łączna, musimy użyć wyobraźni.
Ta tkanka ma pewną supercechę: składa się z dużej ilości substancji międzykomórkowej (pozakomórkowej), w której „pływają” luźno rozrzucone komórki.
Można to porównać do ciasta z rodzynkami albo galaretki z owocami:
Galaretka to substancja międzykomórkowa (jest dużo jej).
Owoce to komórki (jest ich mniej i są w niej zawieszone).
W tej „galaretce” (czyli substancji pozakomórkowej) znajdują się cukry, białka oraz specjalne niteczki – włókna kolagenowe i elastynowe. To właśnie one sprawiają, że nasze ciało jest jednocześnie wytrzymałe i elastyczne!
Rodzaje tkanki łącznej właściwej
Rodzaje tkanki łącznej właściwej
Rodzajów tej tkanki jest sporo, ale w szkole podstawowej musicie znać te najważniejsze. Oto one:
1. Tkanka zarodkowa – startujemy!
Jak sama nazwa wskazuje, buduje ciało zarodków. To taka „tkanka-matka”, ponieważ to z niej później powstają wszystkie inne rodzaje tkanki łącznej.
2. Tkanka łączna włóknista – mocne liny w twoim ciele
Może być wiotka lub zbita. Jej głównym składnikiem są włókna kolagenowe, które działają jak bardzo mocne sznurki. Buduje m.in. ścięgna (które łączą mięśnie z kośćmi) oraz więzadła.
3. Tkanka tłuszczowa – nasz magazyn energii
Tutaj mamy wyjątek od reguły! W przeciwieństwie do innych tkanek łącznych, komórki tutaj są upakowane bardzo ciasno. Wnętrze komórek wypełniają wielkie krople tłuszczu. Magazynuje tłuszcz, czyli zapasową energię, i chroni nasze narządy (działa jak miękka poduszka).
💡 Ciekawostka
Czy słyszeliście o tkance tłuszczowej brunatnej? To specjalny rodzaj tłuszczu, który zamiast tylko magazynować energię... produkuje ciepło! Występuje ona u ssaków, które zapadają w sen zimowy (np. u niedźwiedzi). Mają ją też noworodki – dzięki temu małe dzieci nie marzną tak szybko po urodzeniu.
Do tkanek łącznych można zaliczyć też krew, bo ma bardzo dużo substancji międzykomórkowej (nazywamy ją osoczem), w której zawieszone są komórki.
Prześwietlmy skład krwi i sprawdzimy, co w niej pływa!
1. Osocze
1. Osocze
Osocze to płynna część krwi, która stanowi aż 55% jej objętości. To w nim zanurzone są wszystkie krwinki. Składa się głównie z wody, ale pływają w niej też rozpuszczone białka, minerały, witaminy i hormony.
2. Krwinki czerwone (erytrocyty)
2. Krwinki czerwone (erytrocyty)
Ich zadaniem jest transport tlenu do wszystkich komórek naszego ciała.
Hemoglobina: To białko, które łączy się z tlenem. Dzięki niemu krwinki mogą transportować tlen a nasza krew ma czerwony kolor!
Kształt: Przypominają spłaszczony dysk wklęsły z dwóch stron. Taki kształt – dwuwklęsły dysk – ułatwia im przeciskanie się przez naczynia krwionośne.
Ważna różnica: Krwinki ssaków (w tym człowieka) nie mają jądra komórkowego. Są tak wyspecjalizowane w pracy, że zrezygnowały z jądra, aby nie tracić energii na własny metabolizm i zmieścić więcej tlenu. Krwinki innych zwierząt (np. żaby) jądro posiadają.
3. Krwinki białe (leukocyty)
3. Krwinki białe (leukocyty)
W przeciwieństwie do erytrocytów, krwinki białe posiadają jądra komórkowe. Chronią nasz organizm przed chorobami – walczą z wirusami i bakteriami.
Jest ich wiele rodzajów i każdy ma nieco inną „broń”, ale o tym dowiecie się w starszych klasach. Na razie pamiętajcie: leukocyty = odporność!
4. Płytki krwi (trombocyty)
4. Płytki krwi (trombocyty)
To najmniejsze elementy krwi. W rzeczywistości nie są nawet całymi komórkami, ale ich fragmentami (dlatego mają różne kształty i nie mają jądra). Odpowiadają za krzepnięcie krwi. Gdy się skaleczysz, płytki krwi natychmiast ruszają na miejsce wypadku, by zatamować krwawienie. To dzięki nim powstaje strup.
Podsumowanie – do czego potrzebna jest nam krew?
Oto funkcje krwi, które musisz znać na sprawdzian:
Dostawca paliwa – transportuje tlen z płuc do wszystkich komórek oraz rozprowadza substancje odżywcze (jedzenie dla komórek).
Ekipa sprzątająca – krew nie jeździ „na pusto”! W drodze powrotnej odbiera dwutlenek węgla oraz zbędne i szkodliwe produkty przemiany materii, żeby organizm mógł się ich pozbyć.
Wewnętrzny kurier – transportuje witaminy, hormony i inne ważne związki, które regulują działanie całego organizmu (działają jak instrukcje dla narządów).
Tarcza ochronna – dzięki krwinkom białym bierze udział w reakcji odpornościowej. To nasza pierwsza linia obrony przed wirusami i bakteriami!
Zestaw naprawczy – bierze udział w krzepnięciu krwi i gojeniu się ran. Dzięki temu, gdy zrobisz sobie krzywdę, powstaje strupek i jesteś bezpieczny.
Na tym kończymy temat tkanek zwierzęcych.
Do zobaczenia w kolejnych wpisach z zoologii.
Gotowe do druku notatki z tkanek zwierzęcych już są w sklepie! Kup teraz.
Page updated
Google Sites
Report abuse