Stawonogi – skorupiaki i pajęczaki.
Część 1 

    Stawonogi to bardzo liczna grupa zwierząt, jej przedstawicieli możecie spotkać we wszystkich strefach klimatycznych. Do tej grupy należą trzy gromady: skorupiaki, pajęczaki i owady.
Do najstarszych stawonogów zaliczamy trylobity, które wymarły 250 mln lat temu.

Najważniejsze cechy stawonogów

Wszystkie stawonogi mają trzy charakterystyczne cechy: 

1. Chitynowy oskórek

Ciało stawonogów jest pokryte twardym oskórkiem zawierającym chitynę (to wielocukier, ale nie jest słodki ;). Buduje też ściany komórkowe grzybów). Chroni on przed uszkodzeniami i utratą wody. Pełni również funkcję szkieletu zewnętrznego, czyli nadaje ciału kształt i je wzmacnia.

2. Odnóża połączone stawami

Odnóża stawonogów są zbudowane z części połączonych ruchomymi stawami. Od tej cechy pochodzi nazwa całej grupy: stawo-nogi.

Odnóża występują parami i mogą służyć do chodzenia, pływania, zdobywania pokarmu lub obrony.

3. Segmentowana budowa ciała

Ciało stawonogów jest zbudowane z segmentów. Segmenty łączą się w większe odcinki, na przykład w głowotułów i odwłok.

Linienie i wylinka

Chitynowy oskórek jest sztywny i nie rośnie razem ze zwierzęciem. Dlatego rosnący stawonóg musi co pewien czas zrzucić stary oskórek i wytworzyć nowy.

Proces zrzucania oskórka nazywamy linieniem, a zrzucony oskórek – wylinką.

Rozwój złożony stawonogów

U niektórych stawonogów występuje rozwój złożony. Oznacza to, że z jaja wykluwa się larwa, która różni się od dorosłego osobnika.
U niektórych owadów występuje również stadium poczwarki.

Układ oddechowy

Stawonogi, które żyją w wodzie, na ogół oddychają przez skrzela. To takie pierzaste, ukrwione wypustki, które zwykle są położone na odnóżach  lub na tułowiu, blisko odnóży.
Stawonogi lądowe mają tchawki. To taki system rurek przebiegających przez całe ciało zwierzęcia. Powietrze wchodzi i wychodzi z nich przez otworki w tułowiu. Ten typ spotkamy u owadów. Natomiast u pajęczaków możemy spotkać się z pojęciem "płuc". Ich budowa nie ma jednak nic wspólnego z naszymi płucami. U pajęczaków to po prostu ukrwiona komora wewnątrz tułowia z jednym otworem na zewnątrz ciała. Ściany tej komory mają dużo wypustek, na przekroju wygląda to jak strony książki.

Skorupiaki i pajęczaki – porównanie

Dzisiaj przedstawię Wam skorupiaki i pajęczaki.

Jakie znaczenie mają skorupiaki?

Skorupiaki są ważnym pokarmem dla wielu zwierząt oraz dla ludzi.

Małe skorupiaki wchodzą w skład zooplanktonu. Żywią się nimi ryby i wieloryby. 

Niektóre skorupiaki mogą być uciążliwe, np. pąkle (są otoczone pancerzem z białych płytek i przypominają mi pąki kwiatów, pewnie stąd ich nazwa), które przyczepiają się do łodzi i statków.

Jakie znaczenie mają pajęczaki?

Pająki zjadają wiele owadów, w tym szkodniki roślin uprawnych. Dzięki temu pomagają ograniczać ich liczebność.

Niektóre pajęczaki są pasożytami. Kleszcze żywią się krwią ludzi i zwierząt oraz mogą przenosić choroby.

Do pajęczaków należą także roztocza. U niektórych osób mogą one wywoływać alergię.

Niektóre pająki i skorpiony mają jad groźny dla człowieka. Większość pająków nie jest jednak niebezpieczna i odgrywa ważną rolę w przyrodzie.

Podsumowanie

Skorupiaki i pajęczaki różnią się budową i środowiskiem życia, ale mają cechy wspólne dla wszystkich stawonogów: chitynowy oskórek, segmentowane ciało i odnóża połączone stawami.

W kolejnej darmowej lekcji biologii poznamy owady – najliczniejszą grupę stawonogów.