Dzisiaj kontynuujemy lekcję o układzie pokarmowym człowieka. Tym razem przyjrzymy się dwóm bardzo ważnym gruczołom: wątrobie i trzustce.
Oba narządy pełnią wiele istotnych funkcji i mają duże znaczenie nie tylko dla trawienia, dlatego zdecydowanie zasługują
na osobną lekcję.
Wątroba jest największym gruczołem w organizmie człowieka. U dorosłej osoby waży około 1,5 kg i jest zbudowana z czterech płatów. Przylega do niej pęcherzyk żółciowy.
Wątroba wykonuje w naszym organizmie naprawdę dużo pracy:
produkuje żółć, która jest magazynowana i zagęszczana w pęcherzyku żółciowym. Pamiętacie z poprzedniej lekcji? Żółć pomaga w trawieniu tłuszczów,
magazynuje glikogen – wielocukier będący zapasem glukozy,
uczestniczy w przemianach tłuszczów,
odtruwa organizm – pomaga unieszkodliwiać niektóre szkodliwe substancje, na przykład alkohol oraz składniki leków,
magazynuje witaminy A, D i B12 (to dlatego jako źródło witaminy A jest często wymieniana wątróbka),
magazynuje żelazo. Przypomnijcie sobie z lekcji o składnikach pokarmowych – dlaczego żelazo jest tak ważne dla naszego organizmu?
Jak widzicie, wątroba naprawdę ciężko pracuje. Zachodzi w niej tak wiele reakcji chemicznych, że powstaje przy tym sporo ciepła, dlatego jej temperatura może być około 1°C wyższa niż temperatura innych tkanek znajdujących się głęboko w organizmie. Przepływająca przez nią krew ogrzewa się, a następnie rozprowadza to ciepło po organizmie. Można więc powiedzieć, że wątroba jest nie tylko naszym „laboratorium chemicznym”, ale także małym grzejnikiem. 😉
2. TRZUSTKA
Trzustka jest znacznie mniejsza od wątroby. Waży około 70–100 g i ma wydłużony kształt.
Wzdłuż trzustki biegnie przewód trzustkowy, którym sok trzustkowy trafia do dwunastnicy. Sok ten jest wytwarzany przez komórki trzustki i zawiera enzymy biorące udział w trawieniu pokarmu.
Trzustka pełni jednak nie tylko funkcję trawienną. Wytwarza również hormony regulujące stężenie glukozy we krwi.
Najważniejsze enzymy wydzielane przez trzustkę to:
trypsyna – uczestniczy w trawieniu białek,
amylaza trzustkowa – trawi skrobię,
lipaza trzustkowa – trawi tłuszcze.
Pamiętacie te enzymy z lekcji o układzie pokarmowym człowieka?
Trzustka produkuje również dwa bardzo ważne hormony:
insulinę – obniża stężenie glukozy we krwi,
glukagon – podnosi stężenie glukozy we krwi.
Jak widzicie, insulina i glukagon działają przeciwstawnie. Dzięki temu pomagają utrzymywać stężenie glukozy we krwi na odpowiednim poziomie – tak, aby nie było ani zbyt wysokie, ani zbyt niskie.
Można więc powiedzieć, że trzustka jednocześnie pomaga nam trawić to, co zjemy, i kontrolować, co później dzieje się z glukozą
w naszym organizmie.