Darmowa tapeta na telefon na lato czeka.
Dzisiaj zajmiemy się kolejną grupą bezkręgowców – mięczakami. Czy wiedzieliście, że do tego typu należy ponad 100 000 gatunków? To sprawia, że są drugą najliczniejszą grupą zwierząt na świecie (zaraz po stawonogach, o których opowiem Wam w kolejnej lekcji). Większość mięczaków mieszka w morzach, sporo w wodach słodkich, a najmniej z nich wybrało życie na lądzie.
Jak rozpoznać mięczaka? Cechy wspólne
Mimo że mięczaki bardzo różnią się od siebie wyglądem, mają kilka cech wspólnych:
Ich ciało jest miękkie (stąd ich nazwa!).
Większość posiada muszlę (u jednych jest wielka i widoczna, u innych mała, ukryta w środku ciała).
Ciało składa się z trzech części: nogi, worka trzewiowego i płaszcza.
Większość z nich to zwierzęta rozdzielnopłciowe.
Budowa mięczaków – do czego służą ich narządy?
Noga, jak można się domyślić, służy do poruszania się lub zagrzebywania w piasku. W worku trzewiowym znajdują się narządy wewnętrzne (trzewia to inaczej wnętrzności, więc jest to po prostu „worek” chroniący środek ciała). Płaszcz przykrywa worek trzewiowy i to on odpowiada za wytwarzanie muszli.
Sama muszla pełni bardzo ważne funkcje: chroni przed drapieżnikami oraz szkodliwymi czynnikami środowiska. Co więcej, przyczepione są do niej mięśnie, co sprawia, że pełni ona rolę swoistego szkieletu.
Najważniejsze gromady mięczaków
Choć do typu mięczaków należy osiem gromad, na lekcji biologii zwykle omawiane są tylko trzy z nich: ślimaki, małże oraz głowonogi.
Kojarzymy je głównie z występującym w Polsce ślimakiem winniczkiem, który porusza się w słynnym „ślimaczym tempie”. Warto jednak pamiętać, że większość przedstawicieli tej grupy żyje w morzach. Ślimaki posiadają zazwyczaj spiralnie skręconą muszlę, do której mogą się schować w razie zagrożenia.
Ciekawostką jest ich język - znajduje się na nim tarka. Ma ona rzędy ostrych ząbków, które działają jak tarka w kuchni – służą do odgryzania i rozdrabniania jedzenia.
Te ślimaki, które żyją w wodzie, mają skrzela, a lądowe oddychają przez jamę płaszczową (działa ona trochę jak płuca, ale pamiętajcie, że to nie jest takie samo płuco jak nasze!).
Do małży należą np. ostrygi i omółki. W przeciwieństwie do ślimaków ich muszla składa się z dwóch połówek, które są ze sobą złączone. Małże mają bardzo silne mięśnie, dzięki którym mogą mocno zamknąć swoją „skorupkę”.
To ciekawe stworzenia, bo są filtratorami – wyłapują drobne jedzenie prosto z wody. Z tego powodu nie posiadają głowy, języka ani tarki.
Oddychają za pomocą skrzeli, a większość z nich prowadzi osiadły tryb życia.
To morskie drapieżniki, do których zaliczamy m.in. ośmiornice oraz kałamarnice.
U nich noga zmieniła się w ramiona oraz specjalny lejek. Głowonogi poruszają się jak małe rakiety: nabierają wodę, a potem gwałtownie ją wystrzykują przez lejek.
W przeciwieństwie do ślimaków, ich muszla jest zredukowana i znajduje się wewnątrz ciała lub zanikła całkowicie.
Głowonogi wyróżniają się od pozostałych grup mięczaków tym, że mają zamknięty układ krwionośny oraz posiadają lepiej rozwinięty mózg i narządy zmysłów.
Pewnie dlatego, że muszą polować, a osiadłe małże czy powolne ślimaki nie muszą być aż tak sprytne.
Czy wiesz, że?
Większość kałamarnic nie przekracza 75 cm długości, jednak w żołądkach kaszalotów odnajdywano szczątki kałamarnicy olbrzymiej, która osiąga rozmiary nawet 10 metrów! Naukowcom udało się zaobserwować żywego osobnika dopiero w 2005 roku na głębokości 900 metrów, gdy atakował przynętę. Ten morski olbrzym do dziś pozostaje jedną z największych zagadek w świecie bezkręgowców.
Dlaczego mięczaki są ważne?
Na pewno sami szybko wpadniecie na te powody:
Są przysmakiem dla ludzi i jedzeniem dla wielu zwierząt.
Z ich muszli i pereł robi się piękne ozdoby.
Niestety, niektóre z nich to znane szkodniki w naszych ogrodach.
To już wszystko na dziś! Mam nadzieję, że ten niesamowity świat mięczaków bardzo Wam się spodobał.
Gotowe notatki do druku z zoologii znajdziecie tu.
A jeśli spodobał Wam się też uśmiechnięty ślimaczek to możecie go przygarnąć na swój telefon! W sklepie znajdziecie tapetę na telefon z jego podobizną. Kliknijcie w link i zabierzcie ślimaka ze sobą.