Wstęp
Zamykamy rozdział botaniki i wkraczamy w nowy, fascynujący świat zoologii! Na pierwszy ogień idą organizmy niezwykłe. Wyobraź sobie zwierzę, które jest zbudowane z prawdziwych tkanek, ale... w najprostszej możliwej wersji.

Witajcie w świecie parzydełkowców. Ich budowa jest na tyle prymitywna, że stanowią one idealny punkt startowy do zrozumienia ewolucji zwierząt.

⚠️ Ważna uwaga: Parzydełkowce a jamochłony
Jeśli w starych podręcznikach lub w internecie spotkacie się z nazwą "jamochłony", pamiętajcie: jest to nazwa tradycyjna, a nie systematyczna! Obejmuje ona dwa odrębne typy zwierząt: parzydełkowce i żebropławy. Na sprawdzianie z biologii używajcie precyzyjnej nazwy: parzydełkowce.

Kto należy do parzydełkowców? 

Skoro wiemy już, że są to organizmy o prostej budowie, zobaczmy, kogo dokładnie zaliczamy do tego typu. Systematyka wyróżnia tu trzy główne gromady:

1. Stułbiopławy – zazwyczaj drobne i niepozorne (np. nasza rodzima stułbia).

2. Krążkopławy – to te zwierzęta, które najczęściej kojarzycie jako duże meduzy pływające w morzach.

3. Koralowce – osiadłe formy, które są twórcami pięknych, barwnych raf koralowych.

Budowa parzydełkowców – ściąga na sprawdzian 

Mimo ogromnej różnorodności (od małej stułbi po wielką meduzę), wszystkie parzydełkowce dzielą zestaw unikalnych cech. Oto lista, która pomoże Wam zrozumieć ich biologię:

• Dwuwarstwowa budowa ciała: Są to pierwsze zwierzęta tkankowe. Ich ciało to biologiczna "kanapka" złożona z dwóch warstw komórek: zewnętrznej ektodermy i wewnętrznej endodermy. Pomiędzy nimi znajduje się galaretowata substancja zwana mezogleą.

• Symetria promienista: Ich ciało można podzielić na symetryczne części na wiele sposobów (podobnie jak pizzę lub koło rowerowe).

• Jeden otwór do wszystkiego: Wnętrze ich ciała zajmuje jama chłonąco-trawiąca. Prowadzi do niej tylko jeden otwór. Tak, dobrze czytacie: otwór gębowy jest jednocześnie otworem odbytowym. Natura stawia na minimalizm – ciało parzydełkowca to po prostu worek. Pożywienie wpada,
  a niestrawione resztki wypadają tą samą drogą.

• Broń, czyli komórki parzydełkowe: Nazwa typu nie wzięła się znikąd! Zwierzęta te posiadają specjalne komórki (knidocyty) wyposażone w parzydełka. Służą one do obrony przed drapieżnikami lub do paraliżowania ofiary.

• Dwie postacie życiowe: Mogą występować w formie osiadłego polipa lub wolno pływającej meduzy.

• Brak układu oddechowego: Wymiana gazowa zachodzi całą powierzchnią ciała.

• Prymitywny układ nerwowy: Przypomina on rozproszoną siateczkę oplatającą ciało (układ rozproszony).

Stułbia pospolita – mały akrobata

Teoria teorią, ale kogo tak naprawdę możemy spotkać w wodzie? Najlepszym przykładem do nauki jest występująca w polskich wodach słodkich stułbia pospolita.

To przedstawicielka stułbiopławów. Jest malutkim polipem (ma zaledwie kilka milimetrów) wyposażonym w długie czułki. Mimo niepozornego wyglądu, jest skutecznym drapieżnikiem.
Na co dzień prowadzi osiadły tryb życia, przyczepiona stopą do podłoża. Jednak gdy musi się przemieścić, robi to w spektakularny sposób: wykonuje "koziołki", odbijając się od podłoża na zmianę czułkami i stopą.

Jak rozmnaża się stułbia? 

Parzydełkowce mogą rozmnażać się płciowo i bezpłciowo. U stułbi świetnie widać ten drugi sposób, zwany pączkowaniem. Proces ten jest prosty
i skuteczny:

1. Na ciele rodzica pojawia się małe wybrzuszenie – "pączek".

2. Pączek rośnie i rozwija się w miniaturkę dorosłej stułbi (ma już własne czułki i otwór gębowy).

3. Gdy jest w pełni ukształtowany, odrywa się od organizmu macierzystego i rozpoczyna samodzielne życie.